Voorjaarsrapportage 2026

Voor u ligt de voorjaarsrapportage van 2026. Deze bevat een prognose van het financiële resultaat aan het einde van het jaar 2026. Het financiële resultaat ontstaat door afwijkingen en nieuwe inzichten binnen de programma’s. Per programma analyseren we de financiële afwijkingen op hoofdlijnen. De afwijkingen zijn bijgewerkt t/m maart 2026.

In de rapportage staat in het eerste hoofdstuk het bijgestelde begrotingsperspectief na de verwerking van de decembercirculaire 2025. In hoofdstuk 2 geven we een toelichting op de voortgang van de investeringskredieten groter dan € 1.000.000. In hoofdstuk 3 staat hoe het resultaat van de voorjaarsrapportage is ontstaan per programma en worden de afwijkingen groter dan of gelijk aan € 25.000 toegelicht.

Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de benutting van de beschikbaar gestelde kredieten.

Excel-tabel

Hieronder wordt de status van de beschikbaar gestelde kredieten groter dan € 1.000.000 toegelicht.

Voorbereidingskredieten grondexploitatie
Bij de voorjaarsrapportage 2025 heeft u € 1 miljoen krediet beschikbaar gesteld voor de reeds gemaakte en nog te maken voorbereidingskosten voor toekomstige complexen Schoolstraat Donkerbroek, Appelscha Noord (Leertouwer), Mandestraat Haule, Oosterwolde Langekamp, Oosterwolde Boskamp/Mastenbroek en Oosterwolde uitbreiding Venekoten (industrie). Voor het complex Oosterwolde Boskamp/Mastenbroek is door u in 2025 een grondexploitatie vastgesteld. Hierdoor zijn de voorbereidingskosten van dit complex toegevoegd als kosten van de grondexploitatie. Voor de complexen in Appelscha en Donkerbroek zijn we bezig met de uitwerking van de grondexploitatie. Als deze gereed is, wordt deze ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Het complex in Haule betreft een complex van derden. De voorbereidingskosten worden via een anterieure overeenkomst verhaald op deze partij. De anterieure overeenkomst is bijna gereed. De andere twee complexen in Oosterwolde zitten in de beginfase van de voorbereiding.

DoarpsSintum Donkerbroek/verkeerplan Donkerbroek/1^e inrichting sportgedeelte DoarpsSintrum
De raad heeft een krediet beschikbaar gesteld van € 3.053.000 voor het DoarpsSintrum Donkerbroek, een krediet van € 350.000 voor het bijbehorende verkeersplan en een krediet van € 60.000 voor 1^e inrichting sportgedeelte DoarpsSintrum Donkerbroek. De bijdrage aan DoarpsSintrum Donkerbroek betreft een bijdrage in activa van derden. 

Naar aanleiding van bezwaren van omwonenden zijn de oorspronkelijke plannen gewijzigd en in 2025 aan de raad gepresenteerd. In december 2025 heeft het college, na het vragen van wensen en bedenkingen aan de raad, besloten om tot eind 2026 voor € 722.000 garant te staan voor de aan te vragen subsidies die nodig zijn voor het realiseren van Doarpssintrum Donkerbroek 2.0. Toelichting stand van zaken garantie volgt 13 mei via Jan Willem. De eventuele hogere lasten door het garant staan zijn niet in de begroting verwerkt.  

Planning was dat de bouw van DoarpsSintrum Donkerbroek 2.0 inclusief gymzaal in 2026 start vanwege de verplichtingen uit reeds toegekende subsidies. In de voorbereidingen voor de bouw is echter gebleken dat de kerk met daarin de grote zaal een Rijksmonument is en dat de bouw van het nieuwe gymnastieklokaal op een nieuwe locatie een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) betreft. Hierdoor loopt de planning van het DoarpsSintrum, het verkeerplan en de 1^e inrichting sportgedeelte vertraging op. We houden er rekening mee dat deze vertraging tot extra kosten leidt. Zodra we hier mee over weten, informeren wij u hierover via de P&C cyclus. 

Miente
Voor de realisatie van de Miente is een krediet beschikbaar gesteld van € 3.973.000. De bijdrage aan de Miente betreft een bijdrage in activa van derden. Het oude pand is gesloopt. In de uitwerking van het voorlopig ontwerp (VO) naar het definitief ontwerp (DO) zijn de opgenomen stelposten (waaronder grootkeuken, inventaris en keukenafzuiging) door het stichtingsbestuur uitgewerkt. Dit heeft geleid tot een aantal tegenvallers. Ook is de constructie van het dak aangepast vanwege de geluidsnormen. Het stichtingsbestuur is bezig om de kosten te verlagen via een bezuinigingsronde en de inkomsten te verhogen door middel van aanvragen van extra subsidies. We verwachten nu dat het niet gaat leiden tot een overschrijding van het krediet. Bij de najaarsrapportage volgt de volgende stand van zaken. Mocht er eerder aanleiding toe zijn informeren wij u.

Huisvesting Buitendienst
In november 2021 is door de raad een krediet van € 4.333.000 beschikbaar gesteld voor de huisvesting van de buitendienst aan de Nanningaweg 47c. Vanwege stikstofuitstoot die ontstaat bij het composteren van groenmateriaal op het terrein was het niet mogelijk om voor de oorspronkelijke plannen een vergunning te krijgen op grond van de Wet Natuurbescherming. De raad heeft het college in november 2025 de opdracht gegeven om te komen met een nieuw uitgewerkt plan waarin ook andere relevante ontwikkelingen zijn meegenomen. De vertraging van de bouw, nieuwe ontwikkelingen en het moeten uitbesteden van de compostering leidt tot extra kosten. Zodra we hier meer over weten, informeren wij u hierover via de P&C cyclus.

Vervanging installaties/verduurzaming gemeentehuis
Voor de verduurzaming van het gemeentehuis is een krediet beschikbaar gesteld van € 2,1 miljoen. In 2025 is gestart met de verduurzaming. Voor 2026 met een uitloop naar 2027 staan nog diverse werkzaamheden gepland (aanbrengen zonwering, vervanging isolatie en dakbedekking en vervangen zonnepanelen, vervangen bronnen, vervangen glas). Wij gaan ervan uit deze werkzaamheden ruimschoots binnen het krediet gerealiseerd kunnen worden. Bij de najaarsrapportage kunnen we u concreter informeren over de verwachte benutting van het krediet.

Herontwikkeling Rikkingahof
Voor de herinrichting van de openbare ruimte van Rikkingahof is een krediet beschikbaar gesteld van € 2,2 miljoen. Krediet is aangevraagd op basis van voorlopige berekening kosten openbare ruimte. Invulling plannen openbare ruimte is mede afhankelijk van bouwplannen woningstichting en zorginstelling. De oorspronkelijke bouwplannen zijn voor een deel van de verbouw niet meer rendabel door afspraken in het regeerakkoord over de invoeren van de scheiding tussen wonen en zorg voor de zwaardere zorgpakketten en de onderhanden ‘wet modernisering servicekosten’. De eerdere vergunningaanvraag is hierdoor ingetrokken. De betrokken partijen zijn momenteel bezig met gewijzigde plannen. Het is nog niet duidelijk wat de consequenties hiervan zijn voor onze planning en investering. Zodra we hier mee over weten, informeren wij u hierover via de P&C cyclus.

In onderstaande tabel staat het resultaat uit de voorjaarsrapportage per programma voor de jaren 2026-2029. Onder de tabel worden de afwijkingen groter dan of gelijk aan € 25.000 toegelicht. In de bijlagen zijn alle verschillen verklaard.

Programma 0 Bestuur en ondersteunin

Personeel, incidenteel nadeel € 539.000
Dit betreft onderstaande tijdelijke personeelsuitbreidingen:

• Op dit moment implementeren we OWO-breed enkele grote kernapplicaties. Dit zijn softwarepakketten die we gebruiken om taken op het gebied van jeugd, wmo en de participatiewet uit te voeren. Het cluster functioneel beheer Sociaal Domein levert capaciteit aan het project Kernapplicaties. Door uitstel van opleveren van het project heeft de tijd ons ingehaald en moeten verschillende grote wijzigingen in de huidige applicaties én in de nieuwe applicatie worden doorgevoerd. Daarnaast wordt het beschikbare budget ingezet voor vervanging van langdurige ziekte en de kwaliteitsverbetering van het huidige cluster functioneel beheer. De lasten van de extra personele capaciteit bedragen € 120.000. Hiervan wordt € 80.000 betaald door Weststellingwerf en Opsterland. Per saldo is er dus sprake van een incidenteel nadeel van € 40.000.
• In de raadsvergadering van maart 2026 heeft u ingestemd met het beschikbaar stellen van € 499.000 per jaar voor 2026 en 2027 voor 4 fte jeugdconsulenten en 0,89 fte kwaliteitsmedewerker om de wachtlijsten te verkorten. De financiële gevolgen voor 2026 en 2027 zijn verwerkt in deze voorjaarsrapportage.
• In de raadsvergadering van 25 juni 2025 heeft u besloten om voor de periode 2026-2029 een bedrag beschikbaar te stellen van € 200.000 voor de personele capaciteit die nodig is om het accommodatiebeleid uit te voeren en dit te dekken uit de reserve accommodatiebeleid. Voor 2026-2029 wordt dit verwerkt via de voorjaarsrapportage. Per saldo is dit dus budgetneutraal.
  
  

Programma 1 Veiligheid
Er zijn geen afwijkingen > € 25.000 in programma 1.

Programma 2 Verkeer en vervoer
Verharding, incidenteel nadeel € 220.000
Via raadsmededeling #2116 bent u geïnformeerd over de schade door opdooi aan diverse wegen en de aanpak van het herstel inclusief de bijbehorende kosten.

Gladheidsbestrijding, structureel nadeel € 25.000, incidenteel nadeel € 25.000
De inzet voor gladheidsbestrijding is structureel hoger dan het beschikbare budget. Een deel van de inzet in de winter 2025/2026 wordt als incidenteel beschouwd gezien de relatief strenge winter.

Programma 3 Economie
Baten toeristenbelasting, structureel voordeel € 40.000

De in de jaarrekening 2025 verantwoorde baten betreft de afrekening van de toeristenbelasting 2024 en een voorschot van de toeristenbelasting 2025 voor de grotere verblijfsaanbieders. De toeristenbelasting in de jaarrekening 2025 is hoger dan begroot door meer overnachtingen in 2024. We gaan ervan uit dat deze ontwikkeling zich voorzet. Daarom begroten we structureel meer opbrengsten.

 Programma 4 Onderwijs
Onderhoudsplannen programma 4, structureel nadeel € 194.000
In maart 2026 heeft u ingestemd met nieuwe onderhoudsplannen voor diverse accommodatie en de verwerking van de financiële gevolgen hiervan in de voorjaarsrapportage 2026. Voor programma 4 betreft dit onderstaande mutaties:

• Een structurele extra dotatie van € 25.000 aan de voorziening gymlokalen en structureel € 20.000 extra budget voor het dagelijks onderhoud van de gymlokalen.
• Een structurele extra dotatie van € 94.000 aan de voorziening Boekebeam
• Een structurele extra dotatie van € 55.000 aan de dotatie Samensprong
  
  

 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie
Onderhoudsplannen programma 5, structureel nadeel € 49.500
In maart 2026 heeft u ingestemd met nieuwe onderhoudsplannen voor diverse accommodatie en de verwerking van de financiële gevolgen hiervan in de voorjaarsrapportage 2026. Voor programma 5 betreft dit onderstaande mutaties:

• Een structurele extra dotatie van € 19.500 aan de voorziening Steegdenhal
• Een structurele extra dotatie van € 30.000 aan de voorziening Bongerd
  
  

Bomen, incidenteel nadeel € 63.000
In de termijnstaten 2025 van de aannemer zijn eenheidsprijzen toegepast die niet overeen kwamen met de eenheidsprijzen conform het bestek. In 2026 is dit geconstateerd en gecorrigeerd.

Accommodatiebeleid, budget neutraal
Voor het locatie onderzoek van sportcomplex de Boekhorst zijn door Hevo op verzoek van de raad aanvullende werkzaamheden uitgevoerd. De lasten hiervan bedragen circa € 26.000. We stellen voor om deze lasten te dekken via het budget accommodatiebeleid.

Programma 6 Sociaal Domein
Onderhoudsplannen programma 6, structureel nadeel € 55.000
In maart 2026 heeft u ingestemd met nieuwe onderhoudsplannen voor diverse accommodatie en de verwerking van de financiële gevolgen hiervan in de voorjaarsrapportage 2026. Voor programma 6 betreft dit onderstaande mutatie:

• Een structurele extra dotatie van € 55.000 aan de voorziening Kompaan
  
  

Jeugdhulp, incidenteel nadeel 2026 € 1.500.000, incidenteel nadeel 2027 € 750.000 
In het prognosemodel Jeugd zien we in 2026 een tekort op het jeugdhulpbudget van € 1,5 miljoen. De inzet van maatwerk is met circa € 3 miljoen aanzienlijk hoger dan voorgaande jaren (2023 € 580.000, 2024 € 760.000 en 2025 € 1,6 miljoen). Vooral vanwege plaatsingsproblemen lopen er sinds de zomer van 2025 een beperkt aantal dure maatwerktrajecten met zeer intensieve begeleiding (24/7 1-op-1 of soms 2-op-1-begeleiding). Zonder deze bovengemiddelde inzet van maatwerk zouden de jeugdzorgkosten binnen de begroting blijven. We gaan ervan uit de maatwerktrajecten in 2027 deels kunnen worden afgebouwd. Daarom nemen we in 2027 de helft van de begrote meerkosten mee in de begroting.

WMO, incidenteel nadeel € 30.000, structureel nadeel € 10.000
Bij WMO zien we een aantal ontwikkelingen, die invloed hebben op het budget:

1. Bij indicatievrije dagbesteding is de subsidie voor een zorgboerderij afhankelijk van het aantal inwoners met dementie dat gebruik maakt van dagbesteding. Vanaf 2025 zien we dat meer inwoners gebruik maken van het aanbod. Hierdoor is de subsidie in 2026 verhoogd. Het is nog onzeker of dit structureel is. Daarom stellen we voor om hiervoor incidenteel € 30.000 extra budget beschikbaar te stellen.
2. Bij indicatievrije dagbesteding is in de voorjaarsrapportage 2024 een structureel voordeel van € 330.000 ingeboekt. Hierbij is er per abuis geen rekening gehouden met een structurele subsidie aan een grote zorginstelling. In de najaarsrapportage 2024 is dit incidenteel gecorrigeerd. In 2025 was het nadeel relatief beperkt door een aantal incidentele voordelen. Om de structurele lasten te dekken is een uitbreiding van het budget nodig van € 60.000.
3. Er wordt structureel meer gebruik gemaakt van WMO voorzieningen. Aan de lastenkant is dit al verwerkt in de begroting. Aan de batenkant betekent dit een hogere eigen bijdrage van € 50.000. Deze is verwerkt in de voorjaarsrapportage.
   
   

Programma 7 Volksgezondheid en milieu
Er zijn geen afwijkingen > € 25.000 in programma 7.

Programma 8 Bouwen, wonen en gronden
OWO VTH, bouwen en wonen, incidenteel nadeel € 49.000
Betreft owo-lasten voor een regelanalist (implementatie omgevingswet) en dekking 2^e halfjaar functie managementassistent. Maakt ook onderdeel uit van nieuw beleid kaderbrief 2027. Last in 2026 is € 49.000.