Programma 1 - Jongvolwassenen en jonge gezinnen binden aan onze dorpen
a. OWO: functie Regelanalist bij VTH, € 36.000 structureel
Voor de verdere implementatie van de Omgevingswet is binnen VTH voor de drie OWO-gemeenten de rol van regelanalist ingericht. De regelanalist zorgt voor heldere, toepasbare en juridisch juiste regels en fungeert als verbindende schakel tussen juristen, vakspecialisten, applicatiebeheerders, beleidsadviseurs en het DSO/Omgevingsloket. Hiermee wordt bijgedragen aan een consistente toepassing van de Omgevingswet. De huidige functie van regelanalist wordt uit tijdelijke projectgelden vanuit de omgevingswet betaald. Wij stellen voor deze functie structureel te maken en hiervoor € 36.000 beschikbaar te stellen (1/3 van de totale kosten in OWO-verband).
b. Verhogen budget stimuleringsleningen met € 1 miljoen, € 35.000 structureel (rentelasten)
In juli 2025 heeft de raad bij behandeling van de kaderbrief 2026 besloten om het budget bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn) te verhogen met € 1,2 miljoen naar € 4,2 miljoen. Dit budget wordt gebruikt voor startersleningen, verzilverleningen en duurzaamheidsleningen. In september 2025 hebben wij u via raadsmededeling #1972 geïnformeerd over het besluit van het college om het budget al in 2025 beschikbaar te stellen, omdat er in 2025 meer leningen werden verstrekt dan verwacht. Deze lijn heeft zich sindsdien voortgezet. Hierdoor wordt het budget veel sneller benut dan verwacht. Wij stellen voor het budget te verhogen met € 1 miljoen zodat we de komende tijd de regeling kunnen blijven uitvoeren. We gaan de komende maanden de regeling opnieuw tegen het licht houden waarin het afschaffen of versoberen van de duurzaamheidsleningen een onderdeel is. Hiervoor zijn landelijk goede alternatieven bijvoorbeeld via het warmtefonds. Binnen de regeling willen we ons met name gaan richten op de startersleningen om daarmee ook onze ambities vanuit de toekomstvisie en het collegeakkoord te realiseren. De structurele rentelasten zijn € 35.000.
Programma 2 - Sterke dorpen en goede zorg dichtbij
c. Subsidie stichting de Kortsluiting, € 11.000 structureel
Via een amendement op de begroting 2023 is er gedurende vier jaar een jaarlijks subsidiebedrag van € 10.000 voor stichting de Kortsluiting beschikbaar gesteld door de raad. Met als doel de culturele activiteiten en evenementen in Ooststellingwerf verder te versterken. Stichting de Kortsluiting heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de culturele en (toeristische) activiteiten in onze gemeente en bereikt een breed publiek. We stellen voor om de subsidie nu structureel te verwerken in de begroting vanaf 2027 en hiervoor € 11.000 beschikbaar te stellen. Stichting de Kortsluiting heeft half augustus voor het jaar 2027 een subsidieaanvraag van € 25.000 ingediend. Deze hogere aanvraag is met name gericht op het verder professionaliseren van de organisatie. Wij hebben deze aanvraag nog niet inhoudelijk kunnen beoordelen en laten het vooralsnog op het lagere bedrag van € 11.000 staan.
d. Subsidie stichting Vrijstaat de Stellingen, € 11.000 voor 2027 en 2028
Via een amendement op de begroting 2023 is er gedurende vier jaar een jaarlijks subsidiebedrag van € 10.000 voor stichting Vrijstaat de Stellingen beschikbaar gesteld door de raad. Met als doel de culturele activiteiten en evenementen in Ooststellingwerf verder te versterken. Stichting Vrijstaat heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de culturele en (toeristische) activiteiten in onze gemeente en bereikt een breed publiek. Tegelijkertijd vinden we het bedrag hoog in verhouding tot de activiteiten en andere subsidiebedragen die we verstrekken. We gaan daarom de komende tijd in gesprek met de stichting om mogelijkheden te verkennen voor de stichting om alternatieve inkomstenbronnen aan te spreken en daarmee het verlagen van ons subsidiebedrag. We stellen voor om de subsidie nu voor twee jaar te verwerken in de begroting en hiervoor € 11.000 beschikbaar te stellen.
e. Integraal taalbeleid Stellingwerfs en Fries, € 48.000 structureel
In de raadsvergadering van 25 november 2025 heeft de raad besloten over te gaan tot het formuleren van integraal taalbeleid Fries en Stellingwerfs. De concept taalnota is bijna af. Het concept en de stukken zijn besproken in de commissie samenleving op 2 september 2026. Er zijn op een zevental domeinen beleidsvoornemens vastgesteld en hieraan zijn uitvoeringspunten gekoppeld. De uitvoering van de taalnota kost geld. In totaal gaat het om een geraamd bedrag van € 65.000. Hiervan is een bedrag van € 17.000 al opgenomen in de begroting. Daarnaast is er in de nota nog een p.m. bedrag opgenomen voor de ontwikkeling van een taalplan Stellingwerfs voor het onderwijs. We stellen voor € 48.000 structureel beschikbaar te stellen.
f. Budget sportstimulering, € 60.000 structureel
Wij willen inwoners stimuleren om meer te bewegen en gezonder te leven. Sport en bewegen dragen bij aan een betere fysieke en mentale gezondheid, het verminderen van eenzaamheid en het verlagen van zorgkosten op de lange termijn. Op dit moment beschikken wij niet over een structureel uitvoeringsbudget voor sportstimulering. Hierdoor kunnen beleidsplannen wel worden opgesteld, maar is de uitvoering daarvan afhankelijk van incidentele subsidies, losse projecten of middelen uit andere beleidsvelden, zoals het gezondheidsbeleid. Dit zorgt voor versnippering en beperkte flexibiliteit. We stellen voor structureel € 60.000 beschikbaar te stellen. Dit wordt ingezet voor onder andere de organisatie van sport- en beweegactiviteiten, materialen, veiligheid en promotie, samenwerking met sportverenigingen en lokale partners. Daarnaast wordt het budget gebruikt voor pilots en nieuwe initiatieven voor specifieke doelgroepen, kleine bijdragen aan sport gerelateerde initiatieven uit de dorpen en een bijdrage aan Ooststellingwerf Beweegt (maximaal € 25.000 per jaar).
g. Verhogen mantelzorgbudget, € 30.000 structureel
De afgelopen drie jaar hebben we fors ingezet om mantelzorgers te bereiken en te ondersteunen. We hebben een doorlopende bewustwordingscampagne opgezet en ons ondersteuningsaanbod is uitgebreid. Het huidige budget is berekend op het ondersteunen en waarderen van 100 mantelzorgers. Inmiddels zijn bij ons 500 mantelzorgers bekend. De verwachting is dat dit aantal de komende jaren zal toenemen. Als we mantelzorgers blijvend willen ondersteunen dan is ons (uitvoerings)budget daarvoor niet meer toereikend. De totale kosten zijn € 78.000 terwijl nu € 48.000 beschikbaar is. We stellen daarom voor structureel € 30.000 beschikbaar te stellen.
h. Toezicht en handhaving sociaal domein, structureel € 95.000
Sinds de invoering van de decentralisaties in het sociaal domein in 2016 zijn toezicht en de handhaving van de Wmo & Jeugd ook wettelijke taken van de gemeente geworden, eerder gold dit alleen voor de Participatiewet. Bij Wmo & Jeugd gaat het om het toezicht en de handhaving op rechtmatig gebruik (bijvoorbeeld van PGB’s) én om toezicht en handhaving op de zorgaanbieders. Omdat wij binnen de huidige capaciteit, die alleen geënt was op toezicht en handhaving voor de Participatiewet, niet voldoende toezicht en handhaving op Wmo en Jeugd konden realiseren, is bij de kaderbrief 2024 besloten om voor drie jaar (t/m 2026) budget beschikbaar te stellen voor 1 fte aan capaciteit voor deze taak. Daarmee konden we de onderzoeken Participatiewet uitbreiden van 13 naar 20 op jaarbasis. Ook konden we jaarlijks 13 proactieve controles doen op de Wmo. Meestal met verbetertrajecten tot resultaat en incidenteel met einde zorgcontract als resultaat. De inzet op het sociaal domein brede toezicht en handhaving willen wij nu structureel maken en stellen daarom voor hier structureel € 95.000 voor beschikbaar te stellen.
i. Exploitatie MFS Zuid, structureel € 65.000
De exploitatie van MFS Zuid wordt per 1-1-2027 overgedragen aan de gemeente. De laatste hand wordt nu gelegd aan de berekeningen van de lasten van het beheer en onderhoud. De structurele lasten zullen minimaal € 65.000 zijn. De hoogte hangt af van welke kosten via een te vormen voorziening moeten lopen en welke vallen onder (verduurzamings)investeringen en daarom geactiveerd moeten worden. In het geval van het vormen van een voorziening zal een hogere eenmalige dotatie onvermijdelijk zijn. Er komt later een voorstel hierover (richting raad). We stellen voor om hier alvast structureel € 65.000 voor beschikbaar te stellen.
j. Buurtsportcoaches, € 80.000 voor het jaar 2027
Op dit moment beschikt stichting Scala Welzijn over onvoldoende financiële middelen om de huidige formatie van 3,4 fte buurtsportcoaches in stand te houden. Er is sprake van een structureel tekort van ongeveer € 80.000. Hierdoor wordt een contract niet verlengd en neemt de formatie af naar 2,6 fte. Het huidige structurele tekort van ongeveer € 80.000 is niet het gevolg van een uitbreiding van de buurtsportcoachformatie of aanvullende ambities, maar is ontstaan door een combinatie van factoren. Enerzijds heeft Scala Welzijn in de afgelopen jaren onvoldoende financiële ruimte opgebouwd om stijgende personeelskosten en overige kostenontwikkelingen binnen de bestaande budgetten op te vangen. Anderzijds is de gemeentelijke bijdrage gedurende een langere periode niet volledig meegegroeid met de daadwerkelijke kostenontwikkeling. Omdat we hierover gesprekken hebben met Scala en ook onderzoeken wat de meest passende financieringswijze is (subsidie of inkoop) stellen we voor om voor het jaar 2027 € 80.000 beschikbaar te stellen en op basis van de gesprekken en onderzoeken een voorstel te doen voor het vervolg na 2027.
k. Formatie wet inburgering, € 51.000 per jaar in 2027 en 2028
Op dit moment is binnen het domein Inburgering geen juridisch kwaliteitsmedewerker beschikbaar. Hierdoor ontbreekt een structurele schakel tussen beleid, kwaliteit en uitvoering. Dit heeft tot gevolg dat de uitvoering onvoldoende wordt gefaciliteerd, processen niet eenduidig zijn vastgelegd en het management beperkt wordt ondersteund in sturing en verantwoording. We stellen voor om voor twee jaar 0,5 fte beschikbaar te stellen om de kwaliteit, rechtmatigheid en doelmatigheid binnen het inburgeringsdomein te versterken en de processen zoveel mogelijk te optimaliseren, ook administratief.
Programma 3 - Verbonden, bereikbaar en een sterke openbare ruimte
l. Beheersing eikenprocessierups, € 20.000 per jaar voor 2027 en 2028
De afgelopen jaren is telkens incidenteel geld beschikbaar gesteld om de eikenprocessierups te kunnen bestrijden. Ook bij de Kaderbrief 2026 is eenmalig € 81.000 extra beschikbaar gesteld voor 2026. Toen is ook aangegeven dat we gaan onderzoeken hoe we de bestrijding in de toekomst het beste kunnen vormgeven. We stellen voor om alleen niet preventief gespoten eiken in de bebouwde kom te inspecteren. Aangetroffen nesten worden door een aannemer verwijderd. De eiken langs de belangrijke hoofdwegen en fietspaden tussen de verschillende dorpen worden preventief bestreden. In het buitengebied reageren we verder alleen op meldingen. De huidige werkwijze, het inspecteren van alle niet preventief gespoten eiken (ook buiten de bebouwde kom) wordt daarmee aangepast. Wij stellen voor deze aanpak twee jaar toe te passen en daarna opnieuw het vervolg te bepalen. De extra lasten voor 2027 en 2028 zijn € 20.000 per jaar.
m. Heroriëntatie bomenonderhoud, structureel € 115.000
In oktober 2020 heeft de raad de notitie 'het behoud van veilige bomen' vastgesteld en besloten het boomonderhoud uit te voeren volgens het principe van 'Categorisch boombeheer'. Dit houdt in dat de bomen in de dorpen en langs hoofdwegen buiten de bebouwde kom eens in de 6 jaar worden gesnoeid en bomen langs wegen in het buitengebied een keer per 9 jaar. In 2024 is er een Europese aanbesteding geweest voor het boomonderhoud. Dit zorgde voor hogere lasten. Dit samen met de verandering van het klimaat en de daarmee gepaard gaande verslechtering van het gemeentelijke bomenareaal zorgt ervoor dat er een heroriëntatie nodig is op het bomenonderhoud. We hebben verschillende snoeicyclussen in beeld gebracht. Er zijn een vijftal scenario's geschetst: een snoeicyclus van 5 jaar, 6 jaar, 9 jaar of 6-9 jaar en een snoeicyclus waarin het budget leidend is. Korter en vaker snoeien is beter voor de gezondheid van de bomen, de veiligheid en het uiterlijk van de bomen. daarmee voorkomt regelmatig en licht snoeien problemen en hoge kosten op de lange termijn. Wij stellen voor om voor een cyclus van 6 jaar te kiezen, daarmee maken we een afweging tussen kostenbesparing en risicobeheersing. We stellen daarmee voor het huidige budget van € 163.000 te verhogen met € 115.000 structureel.
n. Groen afvoeren (uitbesteding compostering), structureel € 134.000
De leefomgeving houden we schoon en groen door een goed groenbeheer. Bij dit beheer komt groenmateriaal vrij. Tot nu toe composteren we dat op de gemeentewerf. Vanwege de (beperkte) stikstofuitstoot die dat veroorzaakt, kunnen we geen nieuw gemeentewerfgebouw bouwen zolang we ter plekke composteren. Daarom is op 13 oktober 2025 door de raad besloten dat het college met een nieuw plan moet komen voor de huisvesting waarbij het uitbesteden van de compostering van groenmateriaal en een samenwerking aan te gaan met agrariërs om groenmateriaal circulair in te zetten een uitgangspunt is. Een gedeelte van het materiaal is geschikt om circulair in te zetten. Dat geldt met name voor het bermmaaisel van schone bermen (met minimaal zwerfvuil). Ander groenmateriaal, zoals uit sloten, moet afgevoerd worden naar een erkende verwerker. Het afstoten van de compostering zorgt voor stortkosten en transportkosten. De hoogte hiervan hangt af van het aantal tonnages groenmateriaal dat afgevoerd moet worden en zal per jaar wisselend zijn. De inschatting is tussen de 4.500 en 6.000 ton. Wij gaan uit van het minimale aantal van 4.500 ton per jaar. De reden dat we voor de minimale variant gaan is dat we ook in willen zetten op steeds meer hergebruiken van groenstromen en daarvoor ook pilots willen draaien. De kosten voor het afvoeren komen dan op € 134.000 structureel. We zijn nog in afwachting van de uitspraak van het hoger beroep over het inzetten van agricycling. Als we dit in kunnen zetten zal dat een kleine besparing van € 3 per ton verwerkingskosten opleveren.
Programma 4 - Economie, natuur en landschap in balans
o. Uitbreiding budget gebiedsgericht beleid, structureel € 15.000
Wij willen de sector recreatie en toerisme versterken met oog voor kwaliteit, spreiding van bezoekers, draagkracht van gebieden en initiatieven vanuit ondernemers en inwoners. Daarnaast zetten we in op de uitvoering van de toeristische ontwikkelagenda, het versterken van toeristische kerngebieden zoals de Boerestreek in Appelscha en de Turfroute en het ondersteunen van cultuur- en recreatieve initiatieven die bijdragen aan de aantrekkelijkheid van de gemeente. Om uitvoering te kunnen geven aan deze ambities is voldoende budget voor gebiedsgericht beleid noodzakelijk. Dit budget wordt ingezet voor het ontwikkelen en uitvoeren van projecten in de toeristische kerngebieden, het ondersteunen van initiatieven van ondernemers, organisaties en inwoners (bijvoorbeeld Ruiternetwerk en vlonderpad Staatsbosbeheer) en het realiseren van projecten die bijdragen aan de kwaliteit van recreatieve gebieden. We stellen voor het huidige budget van € 25.000 structureel met € 15.000 te verhogen. Met een verhoging van het budget kunnen kansen die voortkomen uit de uitvoeringsagenda recreatie en toerisme sneller worden benut en kunnen opgaven uit het coalitieakkoord daadwerkelijk worden gerealiseerd.
Programma 5 - Betrouwbare en samenwerkende gemeente waar inwoners zich veilig voelen
p. Uitbreiding capaciteit bestuurssecretariaat, structureel € 36.000
We hebben tijdelijk in 2026 0,5 fte extra capaciteit in moeten zetten op het bestuurssecretariaat, om de continuïteit van de bestuurlijke ondersteuning te waarborgen. Deze uitbreiding was nodig omdat we constateerden dat de huidige formatie niet voldoende is voor een adequate ondersteuning van het college, de werkdruk structureel te hoog is en dat de huidige kwaliteit en continuïteit van de ondersteuning onder druk kwamen te staan. De uitbreiding is structureel nodig, om daarmee ook de dienstverlening richting de inwoners op het gebied van contact en het maken van afspraken met bestuurders te waarborgen. We stellen daarom voor om hiervoor structureel € 36.000 beschikbaar te stellen.
q. Uitbreiding capaciteit burgerzaken vanwege paspoortpiek, veiligheid en functiescheiding, € 70.000 in 2027
Om de paspoortpiek op te vangen en veiligheid te waarborgen is voor het jaar 2026 tijdelijk 1 fte extra beschikbaar gesteld. Gelet op de combinatie van een tijdelijke piek (met een hoogtepunt in 2027) en structurele en aangescherpte eisen op het gebied van veiligheid en functiescheiding, is de wens om de huidige uitbreiding van 1 fte te continueren voor het jaar 2027.
r. OWO: Monitoring en Respons (informatiebeveiliging), € 57.000 in 2027, € 42.000 structureel vanaf 2028
Monitoring en Response (kijken en ingrijpen) is verplicht om te voldoen aan de wet (AVG/BIO) en om te voorkomen dat de gemeente slachtoffer wordt van ransomware of datalekken. Het is de digitale 'inbraakbeveiliging' van de gemeente. In de praktijk gaat het om het continu in de gaten houden van de computersystemen van de gemeente (monitoring) en direct ingrijpen bij een verdachte situatie of hack (response). Dit wordt gedaan door een gespecialiseerd team of een SOC (Security Operations Center). Wij stellen voor hier extra budget voor beschikbaar te stellen voor de inrichting en de structurele borging.
s. OWO: Digitale toegang tot softwaresystemen (Role based), € 78.000 in 2027 (dekking algemene reserve), € 12.000 structureel vanaf 2028
De Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO2) eist dat we als gemeentelijke organisaties informatiebeveiliging borgen in onze processen. Dit willen we onder andere doen met ‘digitale toegang tot softwaresystemen op basis van functie’ (Role-based access, RBAC). Het inrichten hiervan betekent dat medewerkers rechten krijgen op basis van hun functie, niet als individu. In plaats van dat de leidinggevende verantwoordelijk is voor de rechten die toegekend mogen worden (ook bij een functiewisseling), wordt dit automatisch ingeregeld. Dit zorgt voor betere beveiliging, minder fouten, overzichtelijker beheer en voldoen aan wet aan regelgeving. We stellen voor hiervoor budget beschikbaar te stellen voor de inrichting en structurele borging en de inrichtingskosten te dekken uit de algemene reserve.
t. OWO: Data-engineer, structureel € 32.000
De vraag naar data en informatieproducten groeit snel, maar de capaciteit voor het werken met data staat onder druk. Vergeleken met gemeenten van soortgelijke omvang beschikken wij structureel over minder capaciteit, terwijl onze ontwikkelopgave en ambities minstens zo groot zijn. Waar het data-team aan werkt is bijvoorbeeld de woonmonitor, waardoor actueel inzicht is in woningvoorraad, woningbouwproductie en ontwikkelingen op de woningmarkt. Ook bij het sociaal domein worden rapportages opgeleverd waardoor inzicht is in aantallen, gebruik en ontwikkelingen. Op andere beleidsterreinen zijn ook wensen om meer gebruik te maken van (de beschikbare) data. We stellen voor budget beschikbaar te stellen voor uitbreiding van capaciteit binnen het cluster data met 1 fte, waarvoor wij 1/3 van de kosten dragen. Met deze uitbreiding kunnen we de continuïteit waarborgen en onze ambities voor datagedreven werken realiseren.
u. Adviseur strategische netwerken, belangenbehartiging en subsidies (o.a. Europa, P10, VNG), € 90.000 per jaar voor 2027 en 2028
In 2025 is de Europa Agenda Ooststellingwerf vastgesteld door de gemeenteraad. Daarin staat dat de gemeente strategisch gebruik wil maken van Europese samenwerkingen, kennis en subsidies. Voor deze werkzaamheden is tijdelijk een medewerker aangesteld. Inmiddels wordt de noodzaak om een coördinator EU te hebben steeds duidelijker. De complexiteit om toegang te krijgen tot Europese netwerken is te groot om 'erbij' te doen. Om de door de raad vastgestelde Europa Agenda uit te voeren, en de plannen genoemd in het coalitieakkoord te waarborgen, stellen wij voor om voor twee jaar capaciteit voor netwerken en belangenbehartiging beschikbaar te stellen. Deze functie versterkt de benutting van (o.a. Europese) subsidiemogelijkheden, samenwerkingen en belangenbehartiging. Zo kan Ooststellingwerf inzetten op kansen als die van de afgelopen periode: bodemkwaliteit waarborgen in beleid (SPADES) en een projectaanvraag voor integrale wijkvernieuwing (Future BEEing). De functie richt zich ook op andere netwerken zoals de P10 en de VNG en het binnen halen van andere dan Europese subsidies. We blijven monitoren wat deze inzet concreet oplevert en bespreken daarna het eventuele vervolg.
v. Huisvesting gemeentewerf, vanaf 2029 structureel € 19.000 (kapitaallasten)
Er is een hoger krediet nodig (van ongeveer € 1,3 miljoen) voor de nieuwbouw op de gemeentewerf. De kapitaallasten zijn hierdoor € 19.000 hoger. Deze begroting was al opgesteld voordat het raadsvoorstel over de huisvesting in de raad werd behandeld. Het voorstel hier komt overeen met het raadsvoorstel. Als anders wordt besloten in oktober 2026, vindt hier in de begrotingsbehandeling uiteraard ook een aanpassing op plaats.