Programma 3 | Verbonden, bereikbaar en een sterke openbare ruimte

Wij willen een gemeente zijn die goed bereikbaar en veilig toegankelijk is voor inwoners, ondernemers en bezoekers, in zowel de grotere kernen als de kleinere dorpen. Een goede ontsluiting is essentieel voor leefbaarheid, economische ontwikkeling en gelijke kansen. 

• Bewuste keuzes voor duurzame mobiliteit
• We zetten ons in voor een goed bereikbare gemeente
• We zetten in op een goede infrastructuur en verbeteren de ontsluitingen en verkeersveiligheid 
  
  

Duurzame mobiliteit
We maken bewuste keuzes voor duurzame mobiliteit en werken aan een mobiliteitssysteem dat verschillende vervoersvormen slim met elkaar verbindt. Lopen, fietsen en openbaar vervoer moeten aantrekkelijk en toegankelijk zijn voor iedereen. Gezien het karakter van onze gemeente beseffen we tegelijkertijd dat de auto voor veel inwoners onmisbaar is. Daarom faciliteren we het gebruik van duurzame vormen van autovervoer, onder andere door het uitbreiden en goed spreiden van laadinfrastructuur.

Een goed bereikbare gemeente
We lobbyen actief bij provincies en vervoersregio’s voor een goede openbaar vervoersontsluiting van onze gemeente. We hebben hierbij aandacht voor bereikbaarheid van zowel grote kernen als kleinere dorpen. We zetten in op de (door)ontwikkeling en realisatie van mobiliteitshubs, waarin verschillende vervoersvormen samenkomen. Waar nodig ondersteunen we bestaande en nieuwe mobiliteitsinitiatieven en zorgen we dat ook inwoners van kleinere kernen hiervan gebruik kunnen maken.

Een goede infrastructuur
We stellen een fietsplan op, waarin drie samenhangende elementen centraal staan: snelfietsroutes, veilige en logische verbindingen tussen dorpen en recreatieve fietsroutes die bijdragen aan toerisme en leefbaarheid. Daarnaast inventariseren we structureel de verkeersveiligheidsknelpunten in de gemeente. Bij gepland onderhoud wordt nadrukkelijk gekeken naar verkeersveiligheid en treffen waar nodig maatregelen om veiligheid te vergroten, bijvoorbeeld door het waar mogelijk scheiden van verkeersstromen. 

We hebben aandacht voor de ontsluiting van alle bedrijventerreinen, waaronder bedrijventerrein Haulerwijk. We zorgen dat bereikbaarheid onderdeel is van bestaande en nieuwe economische ontwikkelingen. Bij infrastructuurprojecten nemen we nadrukkelijk water- en bodemprincipes mee. Daarnaast zorgen we voor een toekomstbestendige infrastructuur door ook laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer mee te nemen en verder uit te breiden.

• Inwoners merken dat hun leefomgeving van goede kwaliteit blijft. Wegen, fietspaden en openbare ruimtes worden goed onderhouden en waar nodig vernieuwd, met extra aandacht voor verkeersveiligheid. 
• De bereikbaarheid van dorpen en voorzieningen blijft op peil of wordt verbeterd. Inwoners kunnen zich makkelijker verplaatsen, of dat nu te voet, met de fiets, het openbaar vervoer of de auto is. Er komen meer mogelijkheden om verschillende vormen van vervoer te combineren, bijvoorbeeld via mobiliteitshubs. Tegelijkertijd wordt het gebruik van duurzame vervoersmiddelen gestimuleerd, onder andere door een betere beschikbaarheid van laadpunten voor elektrische auto’s.
• Inwoners merken dat er verkeerseducatieprojecten worden aangeboden. Bij deze projecten is aandacht voor uitleg, bewustwording en veilig gedrag in het verkeer. Hierbij wordt aangehaakt bij landelijke en regionale campagnethema's.
  
  

• In 2022 heeft de raad € 500.000 beschikbaar gesteld om maatregelen uit te voeren die horen bij het Strategisch Plan Verkeersveiligheid. Daarnaast heeft de gemeente hiervoor subsidie ontvangen. De afronding hiervan is in 2028.
• Bij de Kaderbrief 2025–2028 heeft de raad besloten om een krediet van € 1.225.000 beschikbaar te stellen. Dit geld is bedoeld voor het vervangen van oevervoorzieningen in de periode 2025 tot en met 2028. 
  
  

Nieuw beleid (zie hoofdstuk nieuw beleid voor een uitgebreidere toelichting)

• Fietspaden en fietsvlonder Kale Duinen, krediet € 80.000 - dekking algemene reserve
• Opstellen fietsplan, € 25.000 voor 2027 - dekking algemene reserve
  
  

• Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030
• Duurzame mobiliteitsvisie (2025)
• Omgevingsvisie (2021)
• Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030
• Meerjaren Onderhoudsplan wegen 2026-2030
• Meerjaren Onderhoudsplan openbare verlichting 2024-2027
• Meerjaren Onderhoudsplan civieltechnische kunstwerken 2023-2027
• Regionaal Mobiliteitsplan (Provincie Fryslân) 2022
  
  

Wij willen een schone, groene en veilige leefomgeving waarin het prettig wonen, werken en verblijven is en waar overlast wordt beperkt. We betrekken inwoners actief bij keuzes in hun leefomgeving en leggen uit waarom we bepaalde maatregelen nemen. Zo werken we samen aan wijken die toekomstbestendig, verkeersveilig en duurzaam zijn.

• Groen, water en riolering zijn onmisbaar voor een gezonde en leefbare omgeving
• We zetten in op een schone en veilige leefomgeving
• Prettig wonen met aandacht voor geur

Groen, water en riolering
Groen en water zijn essentieel voor de leefbaarheid van onze dorpen en wijken en spelen een belangrijke rol bij klimaatadaptatie, gezondheid en welzijn. Daarom behouden we bestaand groen en breiden we dit waar mogelijk uit, passend binnen het klimaatadaptatieplan. Daarbij hanteren en stimuleren we het principe: tegels eruit, groen erin. Op speelplekken zorgen we voor groen dat overzichtelijk, veilig en passend is ingericht. We werken samen met inwoners aan verbeteringen die passen bij hun leefomgeving. We zorgen voor een leefomgeving die uitnodigt tot ontmoeten, spelen en bewegen. Daarvoor richten we een aantal bestaande speelplekken opnieuw in. 

We zorgen voor veilige en goed onderhouden openbare ruimte die toegankelijk is voor iedereen. Hierbij houden we rekening met hoe de ruimte wordt gebruikt, klimaatverandering, inclusie, verharding, groen, riolering, afwatering en de zorg voor de natuur en het milieu. We gaan hiervoor meer verschillende planten en bomen aanplanten (biodiversiteit). Daarnaast kappen we zo weinig mogelijk bomen. Voor elke gekapte boom planten we één of meer bomen terug. We houden de aanwezigheid van ongewenste plant- en diersoorten (onder andere de Japanse Duizendknoop en de Eikenprocessierups) goed in de gaten. We bestrijden deze met een brede aanpak.  

De gemeente zorgt voor een goed werkend riool en goed waterbeheer. De gemeente heeft wettelijke taken voor afvalwater, regenwater en grondwater en voert deze taken uit volgens het in 2025 vastgestelde Water- en rioleringsprogramma 2025-2029 (Wrp). Door klimaatverandering zijn er meer zware buien en droge perioden. Daarom werkt de gemeente aan een riool- en watersysteem dat ook in de toekomst goed werkt. Daarbij houden we rekening met water en bodem bij plannen voor de openbare ruimte. Wij onderhouden en controleren het riool regelmatig, zodat problemen op tijd worden ontdekt en opgelost. Oude riolen worden vervangen of verbeterd wanneer dat nodig is. Daarnaast wordt regenwater steeds vaker apart van afvalwater afgevoerd en wordt de openbare ruimte zo ingericht dat water beter kan worden opgevangen en opgeslagen. De gemeente doet ook onderzoek en metingen om beter te begrijpen hoe het systeem werkt. Daarbij werkt de gemeente samen met het waterschap en stimuleert zij inwoners om regenwater op hun eigen terrein vast te houden en te hergebruiken.

Een schone en veilige leefomgeving
Hiervoor ondersteunen we de doorontwikkeling van de FUMO tot een professionele en toekomstbestendige organisatie. Daarbij zoeken we een goede balans tussen kwaliteit van uitvoering, samenwerking met andere overheden en een passend budget. De verkeersveiligheid in de woonwijken vergroten we door in nieuw te bouwen wijken het principe ‘de auto is te gast’ te hanteren en in bestaande wijken waar nodig groene parkeerstroken toe te passen, bijvoorbeeld met graskeien. We stimuleren pakketpunten aan de rand van wijken of bij supermarkten om verkeer en overlast in woonstraten te beperken. De gemeente verzorgt haar wettelijke taak voor het inzamelen van huishoudelijk afval. Fryslân Miljeu B.V. zamelt in opdracht van de gemeente het huishoudelijk afval in en exploiteert de Milieustraat. Afvalsturing Fryslân NV verwerkt het ingezamelde afval. We werken samen met Afvalsturing Fryslân NV en NV Fryslân Miljeu met als doel een schone leefomgeving. Vrijwilligers zetten zich in om zwerfafval op te ruimen.

Prettig wonen met aandacht voor geur
Een prettige leefomgeving vraagt om een goede balans tussen wonen, ondernemen en leefkwaliteit. Daarom hebben we aandacht voor geurhinder en zoeken we waar nodig naar passende oplossingen. In specifieke situaties nemen we als gemeente de regierol in gesprekken tussen ondernemers en inwoners over maatwerk rond het geurbeleid. Daarnaast krijgt het geurbeleid een duidelijke plek in het nieuwe omgevingsplan, zodat we belangen zorgvuldig kunnen afwegen.

• Inwoners merken dat er minder wateroverlast is bij regen en dat het riool goed blijft werken. Ook worden straten vaker groener ingericht en beter aangepast aan het veranderende klimaat. Meldingen over problemen worden sneller opgepakt en opgelost. Daarnaast krijgen inwoners meer informatie en ondersteuning, bijvoorbeeld in de vorm van een subsidieregeling, (zie ook thema 4.2 duurzaamheid), zodat zij zelf ook maatregelen kunnen nemen.
• Inwoners merken dat hun leefomgeving aantrekkelijker en meer uitnodigend is ingericht. In plaats van alleen traditionele speeltoestellen zijn er meer natuurlijke speel- en ontmoetingsplekken.
• Gebruikers merken dat bomen, planten en ander groen regelmatig worden onderhouden. Dit helpt om de buurt veilig, netjes en prettig te houden.
• Inwoners zien meer bloemen, planten en kruiden in de buurt. Dit vergroot de biodiversiteit wat de natuur helpt. 
  
• De omgeving ziet er schoon en netjes uit, is hygiënisch en voelt prettig om in te wonen.
  
  

• De kosten voor stedelijk water en riolering worden betaald vanuit de rioolheffing. De kosten bestaan uit het uitvoeren van beheer en onderhoud aan de riolering en investeringen voor het aanpassen, vernieuwen en renoveren van de riolen. Ook het aanpassen van de openbare ruimte en aanleggen van regenwaterafvoeren op een aantal locaties waar regenwateroverlast voor kan komen wordt van de rioolheffing betaald.
• Een veilige en goed onderhouden openbare ruimte wordt grotendeels betaald uit reguliere budgetten.
• De kosten voor afvalinzameling en verwerking worden betaald vanuit de afvalstoffenheffing.
  
  

Nieuw beleid (zie hoofdstuk nieuw beleid voor een uitgebreidere toelichting)

• Beheersing eikenprocessierups, € 20.000 per jaar voor 2027 en 2028
• Heroriëntatie bomenonderhoud, structureel € 115.000
• Groen afvoeren (uitbesteding compostering), structureel € 134.000
• Speelvoorzieningen, € 60.000 per jaar voor 2027 t/m 2030 - dekking algemene reserve

• Coalitieakkoord 2026-2030
• Water- en rioleringsprogramma 2025-2029
• Uitvoeringsplan klimaatadaptatie 2025-2030
• Beleidsplan (Natuurlijk) spelen! 
• Notitie Groenbeleid 2011 (Raad januari 2012)
• Programma Duurzaam Ooststellingwerf 2026-2030
• Notitie 'Het behoud van veilige bomen' 2020
  
  

Toelichting op verschillen tussen de jaarschijven
Er is in 2026 een specifieke uitkering van bijna € 600.000 ontvangen voor de stimulering van de verkeersveiligheid, de bijbehorende is last op ook opgenomen (thema 3.1 Infrastructuur en bereikbaarheid).