Programma 2 | Sterke dorpen en goede zorg dichtbij

Iedereen moet kunnen meedoen. In 2027 zetten we verdere stappen in de koers uit de Toekomstvisie Ooststellingwerf 2040 en het coalitieakkoord. We versterken de zelfredzaamheid van inwoners en investeren in een sterke sociale basis, waarin mensen naar elkaar omzien en elkaar ondersteunen. Door gelijke kansen te bevorderen, armoede en uitsluiting vroegtijdig te voorkomen en ondersteuning zoveel mogelijk vanuit de eigen leefomgeving en algemene voorzieningen te organiseren, bouwen we aan vitale dorpen waarin iedereen kan deelnemen aan de samenleving.

• We bouwen samen aan zelfredzaamheid en gelijke kansen. We versterken de sociale basis, zodat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig én met elkaar kunnen meedoen.
• We willen armoede, schulden en uitsluiting vroegtijdig voorkomen
• We ondersteunen werkzoekenden mensgericht en dichtbij
• We bieden maatwerk en begeleiding voor wie dat nodig heeft en investeren in een sterke sociale basis voor de lange termijn
  
  

Zelfredzaamheid en gelijke kansen
In 2027 leggen we extra nadruk op het versterken van vaardigheden die inwoners helpen zelfstandig mee te doen. Hiervoor besteden we extra aandacht aan laaggeletterdheid, in samenwerking met bibliotheken en andere partners, zodat inwoners beter mee kunnen doen in de samenleving. Ook besteden we vanuit het jeugd- en jongerenbeleid extra aandacht aan financiële zelfredzaamheid en sociale veiligheid van jongeren. Dit doen we onder andere om problematische schulden vanaf jonge leeftijd te voorkomen.

Mensen doen mee aan het maatschappelijk leven en we voorkomen armoede en schulden
We investeren in vroegsignalering met specifieke aandacht voor stille armoede en inwoners die de weg naar ondersteuning niet vanzelf vinden. Door vroegsignalering verder te versterken, inwoners beter te bereiken en financiële ondersteuning toegankelijker te maken, voorkomen we dat financiële problemen uitgroeien tot grotere maatschappelijke problemen. We behouden regelingen voor armoedebestrijding, vereenvoudigen deze waar mogelijk en zorgen dat ze herkenbaar, overzichtelijk en goed vindbaar zijn. Het actief gebruiken van regelingen staat daarbij centraal. We versterken de samenwerking met verenigingen en maatschappelijke organisaties zodat zij een duidelijke rol kunnen vervullen in signalering, ontmoeting en ondersteuning. Daarbij benutten we ‘vindplaatsen’ zoals scholen, verenigingen, huisartsen, maatschappelijke organisaties en het jongerenwerk.

We realiseren bovenstaande door: 

We realiseren dit door:

• Jongeren en jongvolwassenen intensiever te begeleiden richting onderwijs, werk of een combinatie daarvan, met waar nodig integrale ondersteuning.
• Binnen de Participatiewet in te zetten op talenten, mogelijkheden en maatwerk, zodat inwoners naar vermogen kunnen participeren.
• Het aantal participatieplekken binnen de gemeentelijke organisatie uit te breiden en ondernemers te stimuleren meer kansen te bieden aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt.
• De samenwerking met onderwijs, ondernemers en arbeidsmarktpartners verder te versterken om de aansluiting op de arbeidsmarkt te verbeteren.
• Uitvoering te geven aan de verruimde mogelijkheden binnen de Participatiewet, waaronder de combinatie van werk en mantelzorg.
• Samen met Caparis en regiogemeenten te werken aan een toekomstbestendige sociale infrastructuur voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt.
• De sociale infrastructuur te versterken door gebiedsgericht en integraal te werken, met nauwere samenwerking tussen het sociale en medische domein.
• De mogelijkheden voor een ontmantelcentrum bij de milieustraat verder uit te werken, waarmee circulaire doelstellingen worden gecombineerd met participatie- en werkplekken.

Voor statushouders:

• Voor statushouders in te zetten op taalontwikkeling, participatie en arbeidstoeleiding via het landingsprogramma, taal-werktrajecten en andere passende voorzieningen.
• De mogelijkheden voor flexibel en praktijkgericht taalonderwijs verder te ontwikkelen om duurzame participatie en succesvolle inburgering te bevorderen.
• De pilot Samen voor Elkaar Ooststellingwerf voort te zetten om inwoners met een afstand tot (vrijwilligers)werk extra ondersteuning te bieden.

Maatwerk en begeleiding en sterke sociale basis
In 2027 geven we verder invulling aan de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn. Daarom investeren we in een sterke sociale basis waarin inwoners elkaar ontmoeten, ondersteunen en waar mogelijk zelf oplossingen vinden. Meer informatie hierover staat in thema 2.2 Samenleven. Voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om mee te kunnen doen, bieden we maatwerk en passende begeleiding. We werken aan een sociale infrastructuur die ondersteuning dichtbij organiseert en zien de verdere ontwikkeling van de gebiedsteams als een waardevolle investering voor de lange termijn.

Daarbij zetten we in op laagdrempelige ondersteuning in de leefomgeving van inwoners. Bijvoorbeeld via een dorpsondersteuner die inwoners met kleine hulpvragen aan elkaar koppelt en zo de onderlinge betrokkenheid en zelfredzaamheid versterkt. En door vormen van indicatievrije dagbesteding waarin inwoners elkaar in het dorp ontmoeten, activiteiten organiseren. We hebben aandacht voor de toenemende druk op vrijwilligers en zoeken we naar manieren om hen te ontlasten en te waarderen. Bijvoorbeeld door het behouden van collectieve verzekeringen, ondersteuning bij aansprakelijkheid en passende vormen van waardering.

• Inwoners kunnen dichtbij, liefst in eigen dorp, meedoen aan ontmoeten, activiteiten etc. Bijvoorbeeld via vormen van indicatievrije dagbesteding.
• Zoveel mogelijk mensen participeren duurzaam op de arbeidsmarkt. Waar dit nog niet kan doen ze naar vermogen mee in onze samenleving.
• Mensen ervaren dat ze mee kunnen doen aan het maatschappelijk leven.
• Mensen weten zo nodig met ondersteuning de voorzieningen te vinden en maken hier indien nodig gebruik van. 
  
• Inwoners die een individuele maatwerkvoorziening aanvragen merken dat zij net als voorheen geholpen worden. Alleen gaat dan het gesprek en de oplossing meer over wat kunnen we u zelf nog/opnieuw aanleren in plaats van dit over te laten nemen door een professional. Zo zetten we de schaarser wordende capaciteit aan zorgpersoneel slimmer in.
  
  

In 2027 zetten we beschikbare middelen steeds meer in op het versterken van de sociale basis en het voorkomen van zwaardere ondersteuning. Door te investeren in preventie, gezondheid, welzijn en algemene voorzieningen geven we uitvoering aan de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn, zoals opgenomen in het coalitieakkoord. Tegelijk blijven we voldoen aan onze wettelijke taken binnen de Wmo en andere sociale wetten.

Wmo
We ontvangen via de algemene uitkering middelen van het Rijk om de Wmo uit te voeren. De Wmo is een open einde regeling; als de zorgkosten hoger uitvallen dan het geraamde budget, moeten we deze wel betalen en waar nodig de begroting aanpassen. De laatste jaren lopen we met name uit de pas doordat de cao's stijgen terwijl het Gemeentefonds niet in die mate stijgt. We werken aan een verschuiving van zorg naar gezondheid en welzijn. Dit werkt door in de begroting doordat vanaf de kaderbrief 2026 een budget 'voorliggend veld' is gevormd. In plaats van dit geld te besteden aan (extra) maatwerkvoorzieningen, zetten we dit in voor bijvoorbeeld een dorpsondersteuner, met doel het voorkomen van hogere zorgkosten. De intentie is om dit budget te voeden vanuit meerdere domeinen om op die manier meer voorliggend en preventief te werk te gaan. De uitwerking hiervan volgt later. 

Wet inburgering 2021
We ontvangen jaarlijks uitvoeringsmiddelen en een specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk. De uitvoeringsmiddelen zetten we in voor uitvoerings- en ondersteuningskosten. De specifieke uitkering zetten we in voor bekostiging inburgeringsvoorzieningen. Hierover moeten we via SiSa-systematiek verantwoorden aan het Rijk. Door gefaseerde opbouw van de uitvoering, beperkte capaciteit en lerend karakter van het nieuwe stelsel zijn minder voorzieningen ingezet. Resterende middelen zetten wij komende jaren in voor ontwikkeling en bestendiging uitvoering. Dit o.a. in het Landingsprogramma en de meedoenbalie ‘Samen voor elkaar Ooststellingwerf. Hiermee richten we het inburgeringstraject duurzaam en consistent in. Op dit moment is nog niet vast te stellen of de SPUK-middelen op langere termijn volledig toereikend zijn voor de uitvoering van de wettelijke taken. 

Middelen toekomstbestendige sociale infrastructuur
We ontvangen vanaf 2026 middelen die we in kunnen zetten om de sociale infrastructuur, voor inwoners die aangewezen zijn op een vorm van gesubsidieerde arbeid, verder vorm te geven.

Middelen Wet van school naar duurzaam werk
We ontvangen sinds 2026 middelen voor de extra taken die we als gemeenten krijgen voor de begeleiding van kwetsbare jongeren in de fase van school naar werk. Over de inzet van deze middelen vinden naar verwachting eind 2026/ begin 2027 gesprekken plaats met de regionale partners waarmee we samenwerken in het kader van deze wet.

Nieuw beleid (zie hoofdstuk nieuw beleid voor een uitgebreidere toelichting)

• Formatie wet inburgering, € 51.000 per jaar in 2027 en 2028
  
  

We maken de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn. Preventie voorkomt (zwaardere) zorg en we zetten in op een gezonde leefstijl voor jong en oud. Daarmee dragen we bij aan de ambitie uit de Toekomstvisie 2040 om de brede welvaart in Ooststellingwerf te versterken. Gezondheid gaat daarbij niet alleen over het voorkomen van ziekte, maar ook over mee kunnen doen, elkaar ontmoeten en onderdeel zijn van een sterke gemeenschap.

We investeren in ontmoetingen en sterke netwerken in wijken en dorpen. Bewegen helpt om gezonder te blijven en de openbare ruimte nodigt uit om naar buiten te gaan. Een gezonde leefomgeving draagt bij aan vitale dorpen waarin inwoners van alle leeftijden prettig kunnen wonen en actief kunnen deelnemen aan de samenleving.

Als we mantelzorgers goed ondersteunen, kunnen zij de zorg langer volhouden en is er minder druk op professionele zorg. Bij nieuw beleid kijken we altijd naar het effect op de gezondheid van onze inwoners, of het nu gaat om wonen, economie, veiligheid of de inrichting van de buitenruimte. Zo geven we invulling aan de keuze uit de Toekomstvisie om gezondheid integraal mee te nemen in de ontwikkeling van Ooststellingwerf.

• Een sterke sociale basis waar inwoners elkaar makkelijk ontmoeten, naar elkaar omkijken en initiatieven nemen
• Een gezonde leefstijl voor jong en oud
• Aandacht voor onze talen en cultuur
• Verduurzaamde accommodaties voor cultuur, welzijn, sport en bewegen
  
  

Stimuleren en faciliteren van een sterke sociale basis
We investeren in een sterke sociale basis waarin inwoners elkaar kunnen ontmoeten, ondersteunen en helpen. Daarbij gaat het om informele sociale netwerken (familie, buren, verenigingen) en laagdrempelige voorzieningen (buurthuizen, bibliotheken welzijnswerk) in een wijk. Voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om mee te kunnen doen, bieden we maatwerk en passende begeleiding. We werken aan een sociale infrastructuur die ondersteuning dichtbij organiseert en zien de verdere ontwikkeling van de gebiedsteams als een waardevolle investering voor de lange termijn. Daarbij zetten we in op laagdrempelige ondersteuning in de leefomgeving van inwoners. We hebben aandacht voor de toenemende druk op vrijwilligers en zoeken naar manieren om hen te ontlasten en te waarderen. 

• De pilot dorpsondersteuner in Oldeberkoop loopt tot eind 2027. Op basis van de veelbelovende resultaten onderzoeken we samen met de zorgverzekeraar, zorgkantoor en onze partners binnen Wonen, Welzijn en Zorg hoe we ook in andere dorpen een dorpsondersteuner in kunnen zetten.
• We continueren de inzet van de welzijnscoach. 
• We stimuleren inwoners om een actieve rol te nemen in de sociale basis en versterken samenredzaamheid. Hiervoor gaan we in gesprek met de dorpen en zetten we een eenduidige bewustwordingscampagne in.
• Het beheer door het Leger des Heils in het Ketelhuis stopt eind 2026. Vanaf 2027 krijgt het Ketelhuis de functie van laagdrempelige ontmoetingsplek voor mensen met een mentale kwetsbaarheid. Daarnaast onderzoeken welke ondersteuning nodig is om ook de functie van ontmoetingsplek voor de wijk te behouden.
• We onderzoeken in 2027 hoe we het platform www.ditisooststellingwerf.nl beter kunnen inzetten. 
• In Oosterwolde Noord en Noordoost werken we samen met inwoners en maatschappelijke organisaties aan het 'lang en prettig samenleven in de wijk'. De focus zal in 2027 liggen op ontmoeting in de buitenruimte. 
• Het inclusiepanel gaat meer samenwerken met inwoners, ervaringsdeskundigen, organisaties en ondernemers om inclusie breed te verankeren in de gemeente.

• Met de uitkomsten van de actualisatie van het vrijwilligersbeleid (2026) versterken we de ondersteuning en waardering van vrijwilligers.

Stimuleren van een gezonde leefstijl
We willen dat iedereen, jong en oud, gezond kan opgroeien, bewegen en meedoen. Daarom stimuleren we een gezonde leefstijl die bijdraagt aan zowel fysieke als sociale ontwikkeling. We versterken de samenwerking tussen buurtsportcoaches, welzijn en onderwijs. Zodat sport en bewegen bredere maatschappelijke effecten hebben. We stimuleren kinderen om zo vroeg mogelijk te bewegen en sporten, onder andere via initiatieven als GoYoFlo, passend sportaanbod voor de jongste jeugd en de doorontwikkeling van speelplekken. Zwemlessen worden in overleg met de aanbieders betaalbaar en toegankelijk voor iedereen. Dit doen we onder meer door aansluiting bij regionale tarieven en door regelingen voor inwoners die dit niet zelf kunnen betalen.

• We ondersteunen verschillende organisaties en activiteiten op het gebied van sport en bewegen.
• We stimuleren bewegen in de openbare ruimte. Dit door middel van speelplekken, beweegroutes en een omgeving die uitnodigt om te bewegen en te ontmoeten. We doen dit in samenhang met andere beleidsdomeinen, inwoners en betrokken organisaties.
• Buurtsportcoaches van Stichting Scala werken samen met lokale initiatieven om sport- en beweegactiviteiten te organiseren en te versterken. Daarbij blijft “Ooststellingwerf Beweegt” een belangrijke verbindende schakel binnen het lokale netwerk. 

Aandacht voor talen en cultuur
We koesteren wat onze dorpen verbindt en geven ruimte aan de talen en cultuur die onze gemeente kleur en identiteit geven. Taal en cultuur dragen bij aan saamhorigheid, herkenning en trots op onze gemeenschap. We stimuleren het gebruik van Stellingwarfs en Frysk in het dagelijks leven en in cultuur. We stellen integraal taalbeleid vast en zetten waar nodig in op politieke lobby voor erkenning van het Nedersaksisch. We gaan met de provincie in gesprek over hoe Fries én Stellingwerfs een plek kunnen krijgen in het onderwijs, passend bij onze taalgrens en de identiteit van onze dorpen.

• We werken samen met de kerngroep Culturele Bruisplek en de Miente aan een gecombineerde uitgaans- en ontmoetingsplek in Oosterwolde. Bij doorgang van de plannen opent de nieuwe Miente naar verwachting in de tweede helft van 2027, waarna ook de culturele programmering start.
• Stichting Kortsluiting is vanaf 2026 verhuisd naar de Moskampweg 3.
• Door extra Rijksmiddelen en de nieuwe wettelijke zorgplicht stellen we samen met Opsterland, Weststellingwerf en BZOF een meerjarenplan voor het bibliotheekwerk op. Hierin staan onder meer leesbevordering, aanpak van laaggeletterdheid, basisvaardigheden en de bibliotheek als ontmoetingsplek centraal.
• Door wijzigingen in de Mediawet gaat Omroep Odrie vanaf 2028 naar verwachting op in streekomroep De Werven. In 2027 heeft de gemeenteraad een rol in het nieuwe aanwijzingsproces. 
• In 2027 stellen we het integraal taalbeleid Stellingwerfs en Fries vast. Een meertaligheidscoördinator ondersteunt de uitvoering, met aandacht voor Fries boven de Tjonger/Kuunder en Stellingwerfs daaronder. 

Accommodatiebeleid
We voeren het Accommodatiebeleid uit. Voor de dorpshuizen en de sportaccommodaties is een subsidieregeling vastgesteld voor de periode 2026-2029 om los van het gas te komen. De accommodatie met de hoogste CO2 uitstoot (= sportcomplex de Boekhorst) wordt als eerste aangepakt. De architect is geselecteerd; er is een definitief ontwerp; de BOPA-procedure gestart en ook de aannemer is bekend. Het Bosbad is in eigendom van de gemeente en er is een plan hoe het bad wordt gerenoveerd en verduurzaamd. Beheer & exploitatie van sporthal de Bongerd blijft bij Stichting Sporthal De Bongerd.

We maken de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn. Preventie voorkomt (zwaardere) zorg en we zetten in op een gezonde leefstijl voor jong en oud. We investeren in ontmoetingen en sterke netwerken in wijken en dorpen. Bewegen helpt om gezonder te blijven en de openbare ruimte nodigt uit om naar buiten te gaan. Als we mantelzorgers goed ondersteunen, kunnen zij de zorg langer volhouden en is er minder druk op professionele zorg. Bij nieuw beleid kijken we altijd naar het effect op de gezondheid van onze inwoners, of het nu gaat om wonen, economie, veiligheid of de inrichting van de buitenruimte.

We investeren in gezondheid door preventie, beweging en mentale veerkracht vanaf jonge leeftijd. We erkennen dat voldoende bewegen op jonge leeftijd essentieel is voor een gezonde fysieke en mentale ontwikkeling en bijdraagt aan een vitalere leefstijl op latere leeftijd. Gezondheid gaat niet alleen over zorg, maar vooral over hoe mensen leven, zich voelen en elkaar ontmoeten. Door ondersteuning slim te organiseren en samen te werken met inwoners en partners, bouwen we aan een gezonde leefomgeving waarin iedereen zo lang mogelijk vitaal en zelfstandig kan meedoen.

• We stimuleren bewegen vanaf jonge leeftijd en verbinden dit nadrukkelijk met preventie.
• We organiseren zorg slim en passend.
• We zoeken samen naar slimme oplossingen waarbij welzijn, preventie en zorg elkaar versterken.
• We hebben blijvend oog voor mantelzorgers.
• We willen gezondheid integreren in alle beleidsdomeinen, zoals dat gezondheid een belangrijk onderdeel is van de omgevingsvisie en deze te verankeren in alle ruimtelijke plannen.
• We zetten in op een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag rondom bewegen, voeding en ontmoeten.
• We zetten in op een betere mentale gezondheid en veerkracht van onze inwoners. 
• We zetten in op positieve gezondheid en zetten daarom breed in op een gezonde leefstijl gericht op meedoen en kwaliteit van leven.
• We weten dat inwoners met een ongunstige sociaaleconomische positie extra kwetsbaar zijn voor gezondheidsproblemen. Deze ongelijkheid werkt vaak generaties lang door. We willen deze doorbreken.

Stimuleren bewegen
We versterken de mentale gezondheid van onze inwoners, met bijzondere aandacht voor jongvolwassenen. Bij een positieve evaluatie behouden we Go YoFlo als preventieve aanpak tegen middelengebruik onder jongeren van 10-18 jaar en blijven we dit inzetten als onderdeel van een bredere preventiestrategie. Daarnaast onderzoeken we of het mogelijk en wenselijk is om de leeftijdsgrens van GoYoFlo uit te breiden naar een jongere instroomleeftijd. We stimuleren bewonersinitiatieven die gezondheid en ontmoeting bevorderen. We zetten continu in op een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en elkaar ontmoeten. 

Slimme en passende zorg
We organiseren zorg en ondersteuning zoveel mogelijk dichtbij inwoners, passend bij wat iemand nodig heeft. Daarbij werken we vanuit het principe: dichtbij waar het kan en geconcentreerd waar het moet. We verbeteren de samenwerking tussen welzijnsorganisaties (Scala), scholen, het gebiedsteam en andere partners. We werken steeds meer wijkgericht en versterken de verbinding tussen het sociaal en medisch domein. Zwaardere zorg en zorggeschikte woningen concentreren we zoveel mogelijk in de grotere kernen, waar voorzieningen en ondersteuning beter bereikbaar zijn. In kleinere dorpen bieden we ruimte aan passende en kleinschalige initiatieven, zoals zorgboerderijen (speerpunt uit de uitvoeringsagenda WWZ). Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden voor kleinschalige clustering van woningen, zodat zorg efficiënter georganiseerd kan worden en tegelijkertijd sociale cohesie wordt versterkt. Daarbij zorgen we voor zichtbare en toegankelijke ondersteuning voor kwetsbare groepen. We zetten in op het actief betrekken van mensen met dementie binnen de samenleving. Er is daarom extra aandacht voor bewegen en meedoen in de maatschappij, ook voor mensen met dementie. Waar nodig regelen we dagbesteding met een indicatie. Ook helpen we mensen om een zinvolle daginvulling te vinden zonder indicatie. Dit kan bijvoorbeeld bij Welzijn op Dorpse Schaal, het dagcentrum Oosterwolde, de Buurthaven, de Herberg in Waskemeer of via het project DemenTalent.

Zoeken naar slimme oplossingen 
De druk op de zorg neemt toe, zowel lokaal als landelijk. Daarom onderzoeken we hoe we zorg en welzijn slimmer kunnen organiseren. We sluiten daarbij aan bij de beweging van zorg naar welzijn: eerder ondersteunen, problemen voorkomen en inwoners helpen om zo lang mogelijk zelfstandig mee te doen. We zoeken samen met partners naar oplossingen voor de toenemende druk op de lokale zorg, onder andere door het tekort aan zelfstandig gevestigde huisartsen. Een voorbeeld hiervan is Welzijn op Dorpse Schaal. We versterken bovendien de samenwerking tussen huisartsen, het gebiedsteam en welzijn, onder andere door als gebiedsteam aanwezig te blijven zijn bij de huisartsen.

Samen met gemeenten in de regio en andere relevante partijen verkennen we de mogelijkheden om het Lang Leven Thuis- concept toe te passen (speerpunt uit de uitvoeringsagenda WWZ). Dit concept richt zich op het mogelijk maken dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen, met ondersteuning die dichtbij, samenhangend en passend georganiseerd is vanuit wonen, zorg en welzijn. Partijen wijzen daarbij samen concrete locaties en/of gebieden aan waar zij gezamenlijk organiseren dat bewoners ook bij een toenemende hulpvraag (ook een Wlz indicatie) thuis kunnen blijven wonen, met een sterke nadruk op gemeenschapsvorming en een herkenbaar aanspreekpunt.

De Wmo is halverwege 2026 in OWO-verband opnieuw aanbesteed. Met nieuwe aanbieders maken we de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn. Door onder andere het verminderen van de versnippering van de zorg door het contracteren van minder aanbieders, het stimuleren van onderlinge samenwerking en het toewerken naar algemene ondersteuning. Dit is ook een speerpunt uit de uitvoeringsagenda WWZ. 

We onderzoeken de mogelijkheid om inwoners die ondersteuning kunnen bieden, te koppelen aan inwoners die ondersteuning nodig hebben. Wanneer een passende locatie zich voordoet, willen we de woonvorm community wonen verkennen. Community wonen is een woonvorm waarin bewoners met en zonder zorgvraag met elkaar samenleven. Dit is ook een speerpunt uit de uitvoeringsagenda WWZ.

Mantelzorgers
Mantelzorgers zijn van grote waarde voor onze samenleving. Daarom ondersteunen en ontlasten we hen waar mogelijk, zodat zij hun belangrijke rol duurzaam kunnen blijven vervullen. Daarbij hebben we aandacht voor hun draagkracht, gezondheid en balans tussen zorg en eigen leven. We onderschrijven dat mantelzorgers een belangrijke en waardevolle vorm van vrijwillige inzet leveren.

Respijtzorg is het tijdelijk overnemen van zorgtaken van een mantelzorger door een zorgpartij. Het doel is om mantelzorgers en zwaardere zorg (tijdelijk) te ontlasten. We starten met een verkennend onderzoek naar het aantal benodigde plekken en het huidige aanbod van respijtzorg. Ook wordt onderzocht hoe respijtzorg plek kan krijgen in het regionale zorglandschap en wat voor de verschillende gemeenten en andere betrokken partijen betekent.

Gezonde leefomgeving
In onze omgevingsvisie is gezondheid een belangrijk onderdeel dat terugkomt in alle ruimtelijke plannen. We onderzoeken of we de omgevingsvisie kunnen vertalen naar een omgevingsprogramma ‘Gezonde Leefomgeving’, met daarin concrete acties die zorgen voor aantoonbare gezondheidswinst. Denk aan een betere luchtkwaliteit, minder geluidsoverlast, meer groen en meer mogelijkheden om te bewegen en te ontmoeten, met aandacht voor stress en eenzaamheid. Gezonde voeding dichtbij is een belangrijk thema. Daarom ondersteunen we de sociale voedseltuin en onderzoeken we de mogelijkheid om deze op te schalen. Hierdoor wordt gezond voedsel beter bereikbaar voor inwoners met een kleine beurs. Met het accommodatiebeleid zorgen we voor ontmoetingsplekken die uitnodigen tot bewegen en stimuleren we het contact tussen jong en oud. Alles bij elkaar helpt dit om de gezondheid van onze inwoners te beschermen én te verbeteren. We willen dat onze leefomgeving gezond is en prettig om in te wonen. Daarom zorgen we voor een omgeving die mensen stimuleert om gezond te leven. Belangrijke elementen hierin zijn plekken waar mensen kunnen wandelen, fietsen, spelen, anderen kunnen ontmoeten of even kunnen ontspannen in een groene omgeving.

Positieve gezondheid
We werken samen met inwoners en professionals nog meer vanuit positieve gezondheid. We bevorderen een gezonde leefstijl en hebben daarbij oog voor mentale en fysieke gezondheid, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. We versterken hiermee ook de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn.

Mentale gezondheid 
Voor mensen met verward gedrag is er hulp van onze wijk-GGD’ers. We vinden het belangrijk om gevoelige onderwerpen bespreekbaar te maken. Bijvoorbeeld op Paarse Vrijdag, als het gaat om seksuele en genderdiversiteit. Discriminatie en buitensluiting komen ook in onze gemeente voor. We stellen beleid op voor suïcidepreventie om te voorkomen dat inwoners geen uitweg meer zien. We werken aan een laagdrempelig steunpunt voor mentale ondersteuning voor en door inwoners.

Kansengelijkheid versterken
Kansengelijkheid versterken betekent dat elk kind en elke jongere dezelfde kansen krijgt om zich te ontwikkelen, ongeacht de achtergrond, de portemonnee van de ouders of de thuissituatie. Dit vraagt om gerichte acties in het onderwijs, de buurt en de samenleving.

• Mensen maken indien nodig gebruik van het aanwezige vangnet.
• Mensen vinden dat er rekening wordt gehouden met het proces van ouder worden. Inwoners zijn meer bekend met regelingen en ondersteuningsaanbod gericht op gezond ouder worden.
• Mantelzorgers weten welke hulp er is, kunnen gebruik maken van een divers ondersteuningsaanbod en voelen zich gewaardeerd.
• Mensen leven in een gezonde leefomgeving. Kinderen en jeugdigen groeien steeds vaker op in een kansrijke omgeving waarin gezonde leefstijl de norm is. Dat geldt bijvoorbeeld bij de opvang, school of sportomgeving. Inwoners weten dat ieder dorp of wijk een laagdrempelige ontmoetingsplek heeft. 
• Mensen kunnen omgaan met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen. Inwoners kunnen met hun vragen op het gebied van welzijn en zorg terecht bij de welzijnscoaches, die steeds bekender zullen worden bij de inwoners. Er is een ondersteuningsaanbod voor inwoners om te werken aan verbeteren van hun leefstijl. 
  
  

• In 2027 ontvangen we middelen uit het AZWA en het IZA (wordt nog vastgesteld). 
• U heeft bij de Kaderbrief 2026 vastgesteld dat er € 61.000 per jaar beschikbaar komt (voor de periode 2026 t/m 2028) voor formatie op het snijvlak van gezondheid en ruimtelijke ordening. 
  
  

Nieuw beleid (zie hoofdstuk nieuw beleid voor een uitgebreidere toelichting)

• Vervolg Go YoFlo 2027 t/m 2029, € 307.000 per jaar - dekking reserve OKO

• Doe-agenda HK 'Positieve gezondheid en gezonde leefomgeving' 2022
• Friese Preventieaanpak (doorlopend)
• Gemeenschappelijke regelingen GGD, binnen VRF
• Visie op samenleven 2020 -2024
• Beleidsplan wonen, zorg en welzijn zuid oost Friesland
• Doe-agenda I 'Gelukkig en gezond ouder worden' 2021
• Integraal Zorg akkoord (IZA) (2022)
• Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) (2025)
• Regioplan FRIZA 2023
• Transformatieplan mentale gezondheid 2026-2027
• Transformatieplan Versterken Sociale Basis 2026-2027
  
  

Toelichting op verschillen tussen de jaarschijven
Bij thema 2.1 Meedoen is de indexering bij de Wmo-posten het belangrijkste verschil. En de aanpassing van de budgetten voor levensonderhoud, dit geldt voor zowel de lasten als de baten. Het voornaamste verschil bij thema 2.2 Samenleven is het budget voor het Fonds. Dit loopt t/m 2026.  En voor de latere jaren de verwerking van het budget accommodatiebeleid. Bij thema 2.3 Gezondheid is er een verlaging in 2027 t.o.v. 2026, de lasten voor Go YoFlo zijn t/m 2026 opgenomen, dekking algemene reserve. Bij nieuw beleid wordt een voorstel gedaan voor het vervolg.